W Polsce obowiązują ścisłe przepisy dotyczące przewożenia dzieci w samochodach, które mają na celu zapewnienie im maksymalnego bezpieczeństwa. Najważniejszym kryterium jest wzrost dziecka, a nie jego wiek, dlatego standardowe pasy bezpieczeństwa nie zawsze są wystarczające.
Dzieci, które nie osiągnęły jeszcze 150 cm wzrostu, muszą być przewożone w odpowiednio dobranym foteliku samochodowym lub innym homologowanym urządzeniu przytrzymującym. Ten wymóg wynika z prawa, które wprowadzono głównie po to, by zmniejszyć ryzyko poważnych obrażeń podczas nagłych manewrów lub wypadków. Przepisy są zgodne z europejskimi normami Unii Europejskiej oraz Europejskiej Komisji Gospodarczej ONZ.
Każde dziecko poniżej 150 cm wzrostu powinno podróżować w certyfikowanym foteliku samochodowym lub homologowanym urządzeniu przytrzymującym. Przepis ten obowiązuje od 2015 roku, kiedy zaktualizowano Prawo o ruchu drogowym i zastąpiono wcześniejsze kryterium wieku wzrostowym. Dzieci poniżej 3 lat nie mogą być przewożone bez użycia pasów i fotelika.
Fotelik musi być dostosowany do masy i wzrostu dziecka, a także posiadać odpowiednie certyfikaty zgodności z przepisami Unii Europejskiej lub regulaminami EKG ONZ. Nowoczesne normy, jak chociażby i-Size, uwzględniają testy zderzeniowe zarówno czołowe, jak i boczne. Ważne jest, aby fotelik był dobrze zamontowany bez luzów, a pasy ściśle przylegały do ciała dziecka.
Przepisy Unijnie oraz regulaminy EKG ONZ ściśle określają wymagania techniczne dla urządzeń przytrzymujących dzieci. Tylko foteliki posiadające homologację EKG/ECE gwarantują, że przeszły rygorystyczne testy bezpieczeństwa przewidziane przez prawo.
W pewnych sytuacjach dziecko może podróżować bez fotelika, lecz zawsze musi być przypięte pasami bezpieczeństwa. Wyjątki dotyczą głównie starszych dzieci i okoliczności, w których zastosowanie fotelika nie jest możliwe, a mimo to chcemy zapewnić wysoki poziom bezpieczeństwa.
Dziecko, które ma co najmniej 135 cm wzrostu, może być przypięte standardowymi pasami bezpieczeństwa na tylnym siedzeniu, jeśli jego masa i wzrost uniemożliwiają właściwe dopasowanie fotelika. Zwykle tyczy się to dzieci ważących ponad 36 kg — czyli przekraczających maksymalną dopuszczalną wagę niektórych fotelików. Pamiętaj jednak, że na przednim siedzeniu fotelik jest zawsze wymagany.
Jednym ze zwolnień jest sytuacja, gdy na tylnej kanapie auta przewozi się trzy dzieci, każde co najmniej 3-letnie, a na siedzeniach brakuje miejsca na trzeci fotelik lub inne urządzenie przytrzymujące. W takiej sytuacji trzecie dziecko może jechać przypięte pasami na tylnym siedzeniu. Przepis ten dotyczy pojazdów o dopuszczalnej masie do 3,5 tony.
Kierowca odpowiada za prawidłowe przewożenie dzieci. Zaniedbanie tego obowiązku grozi nie tylko wysokim mandatem, ale przede wszystkim narażeniem dziecka na poważne niebezpieczeństwo podczas wypadku.
Za przestrzeganie przepisów o przewożeniu dzieci odpowiada kierowca, który musi zadbać, by wszystkie dzieci były zabezpieczone zgodnie z obowiązującym prawem.
Jazda z dzieckiem bez wymaganego fotelika, albo z nieprawidłowo użytym urządzeniem przytrzymującym, skutkuje mandatem od 100 zł do 1000 zł. W niektórych przypadkach można też dostać 300 zł i 6 punktów karnych. Policja podchodzi bardzo restrykcyjnie do braku właściwych zabezpieczeń dzieci podczas jazdy.
Dbając o bezpieczeństwo malucha podczas podróży, powinniśmy ściśle przestrzegać zasad korzystania z fotelików i pasów, bo to podstawa skutecznej ochrony przed urazami. Dobrze zabezpieczone dziecko ma dużo mniejsze ryzyko ciężkich obrażeń, jeśli dojdzie do wypadku.
Standardowe pasy bezpieczeństwa, zaprojektowane dla dorosłych, u dzieci poniżej 150 cm mogą grozić, bo przebiegają zbyt blisko szyi lub brzucha. W razie wypadku zwiększa to ryzyko poważnych urazów wnętrza ciała oraz kręgosłupa. Brak odpowiedniego fotelika może skutkować uderzeniami głowy o kolana albo nadmiernym uciskiem na narządy.
Poprawne zamocowanie fotelika gwarantuje najlepszą ochronę. Montując go, musimy go przymocować do konstrukcji auta za pomocą systemu ISOFIX lub pasów samochodowych, eliminując wszelkie luzy. Po założeniu warto sprawdzić stabilność, delikatnie przesuwając fotelik na boki – nie powinien się ruszać.
Zagłówek w foteliku lub samochodzie warto ustawić na wysokości górnej krawędzi uszu dziecka, by dobrze podtrzymywał głowę i szyję. Ma to duże znaczenie, szczególnie gdy maluch śpi podczas podróży.
Dziecko, które nie ma jeszcze 150 cm wzrostu, nie powinno jechać na przednim siedzeniu bez fotelika lub homologowanego urządzenia przytrzymującego. Wyjątki obowiązują tylko na tylnych siedzeniach.
Nie ma ustalonego wieku, po którym można zrezygnować z fotelika. Decydujący jest wzrost dziecka — gdy osiągnie 150 cm, może korzystać tylko ze standardowych pasów bezpieczeństwa.
Jeśli dziecko waży ponad 36 kg oraz ma co najmniej 135 cm wzrostu, a nie uda się znaleźć dopasowanego fotelika, może jechać na tylnym siedzeniu przypięte pasami. To jeden z wyjątków przewidzianych przepisami.
Adaptery lub podkładki do pasów można stosować, jeśli mają odpowiednią homologację i są używane zgodnie z przeznaczeniem – na przykład dla dzieci ważących 15-36 kg. Jednak nie zastępują one właściwego fotelika.
Przewożenie dziecka bez fotelika grozi nie tylko wysokim mandatem i punktami karnymi, ale przede wszystkim zwiększonym ryzykiem poważnych obrażeń, bo pasy nie są dostosowane do jego sylwetki.
Niemowlę można przewozić na przednim siedzeniu wyłącznie w foteliku ustawionym tyłem do kierunku jazdy; w takim przypadku konieczne jest wyłączenie przedniej poduszki powietrznej, jeśli samochód jest w nią wyposażony.
